Zanim zaczniemy: 2:a i 3:a
Szwedzkie ogłoszenie o mieszkaniu wygląda tak: 2 rum och kök, 58 kvm, Malmö, 8 900 kr/mån. Trzeba wiedzieć dwie rzeczy:
2 rum och kök (w skrócie 2:a, czytane tvåa) to dwa pokoje plus kuchnia — czyli polskie M3. Liczba mówi o pokojach, nie o wszystkich pomieszczeniach. Kvm to kvadratmeter, a kr/mån — koron miesięcznie.
| Skrót | Czytamy | Znaczy |
|---|---|---|
| 1:a | etta | kawalerka (pokój + kuchnia) |
| 2:a | tvåa | dwa pokoje + kuchnia |
| 3:a | trea | trzy pokoje + kuchnia |
| kvm | kvadratmeter | metr kwadratowy |
| hyra | hyran | czynsz |
Mieszkanie i pokoje
Gdzie się mieszka
Pomieszczenia
Konstrukcja det finns
„Jest” w znaczeniu „istnieje, znajduje się” to po szwedzku det finns — dokładny odpowiednik angielskiego there is / there are. Forma jest jedna, niezależnie od liczby.
| Szwedzki | Polski |
|---|---|
| Det finns en balkong. | Jest balkon. |
| Det finns två sovrum. | Są dwie sypialnie. |
| Det finns inte någon hiss. | Nie ma windy. |
| Finns det en tvättstuga? | Czy jest pralnia? |
| Hur många rum finns det? | Ile jest pokoi? |
det finns — coś istnieje, gdzieś się znajduje:
Det finns ett kafé på gatan. (Na ulicy jest kawiarnia.)
det är — opisujesz, jakie coś jest:
Det är kallt i dag. (Dziś jest zimno.)
Polskie „jest” pokrywa oba, więc to rozróżnienie trzeba zrobić świadomie.
✗ Finns en balkong.
✓ Det finns en balkong.
W pytaniu det przeskakuje za czasownik, ale nadal tam jest:
Finns det en balkong?
Przyimki miejsca
Oba znaczą mniej więcej „w”, ale rozkład jest inny niż w polskim — i tego trzeba się nauczyć na pamięć:
| i | på |
|---|---|
| i köket, i huset, i rummet | på jobbet, på skolan, på kontoret |
| i Sverige, i Malmö | på Gotland, på landet |
| i bilen, i väskan | på bussen, på tåget, på toaletten |
Reguła, która pokrywa większość: i dla przestrzeni zamkniętych i krajów, på dla instytucji, powierzchni, wysp i środków transportu publicznego. I bilen, ale på bussen — bo do autobusu się „wchodzi na pokład”.
Trzy czasowniki położenia
Polak mówi „książka jest na stole”. Szwed powie „książka leży na stole” — i użycie samego är zabrzmi nienaturalnie, choć zrozumiale.
| Czasownik | Kiedy | Przykład |
|---|---|---|
| ligga (ligger) | rzeczy płaskie, leżące; też miasta na mapie | Boken ligger på bordet. |
| stå (står) | rzeczy stojące, pionowe | Lampan står i hörnet. |
| sitta (sitter) | rzeczy przymocowane; ludzie siedzący | Tavlan sitter på väggen. |
| hänga (hänger) | rzeczy wiszące | Jackan hänger i hallen. |
Var ligger Uppsala? — „gdzie leży Uppsala?” Pytając o położenie miejscowości albo budynku, Szwed użyje ligga, nie vara. Ten sam zwrot przyda się przy pytaniu o drogę w następnej lekcji: Var ligger stationen?
Dialog 1 — En visning
W szwedzkich blokach nie ma pralek w mieszkaniach — jest wspólna pralnia w piwnicy, a czas rezerwuje się w kalendarzu (boka tvättid). Spóźnienie się na swój termin albo zostawienie brudnej pralni to jeden z niewielu sposobów, żeby naprawdę zdenerwować szwedzkiego sąsiada.
Dialog 2 — Var är mina nycklar?
Jeśli zapytasz Szweda, jak duże ma mieszkanie, usłyszysz często lagom stort — „w sam raz duże”. Lagom znaczy: nie za dużo, nie za mało, dokładnie tyle, ile trzeba. To nie jest wymijająca odpowiedź, tylko wartość — Szwedzi uważają lagom za komplement.
Czytanka
Dialogi ćwiczą reagowanie, ale prawdziwą płynność w czytaniu daje dopiero dłuższy tekst ciągły. Kliknij dowolne zdanie, żeby je usłyszeć, albo odsłuchaj całość. Tłumaczenie odsłoń dopiero wtedy, gdy naprawdę utkniesz — pierwsze podejście zrób ze zgadywania z kontekstu.
Vi bor i en tvåa på tredje våningen. Lägenheten är femtioåtta kvadratmeter. Det finns ingen hiss i huset, så vi går i trappan. Hyran är åttatusen kronor i månaden. Mieszkamy w dwupokojowym na trzecim piętrze. Mieszkanie ma pięćdziesiąt osiem metrów kwadratowych. W budynku nie ma windy, więc chodzimy po schodach. Czynsz wynosi osiem tysięcy koron miesięcznie.
I hallen hänger våra jackor. Köket ligger till höger. I köket står ett kylskåp, en spis och ett litet bord. Vid fönstret står två stolar. W przedpokoju wiszą nasze kurtki. Kuchnia jest po prawej. W kuchni stoi lodówka, kuchenka i mały stół. Przy oknie stoją dwa krzesła.
Vardagsrummet är ljust. Där finns en soffa, ett soffbord och en bokhylla. På väggen sitter en tavla från Polen. Under soffan ligger barnens leksaker. Salon jest jasny. Jest tam kanapa, stolik kawowy i regał. Na ścianie wisi obraz z Polski. Pod kanapą leżą zabawki dzieci.
Tvättstugan ligger i källaren. Man måste boka tvättid i förväg. Det är viktigt att komma i tid och städa efter sig. Grannarna är trevliga, men de gillar ordning. Pralnia jest w piwnicy. Trzeba wcześniej zarezerwować czas prania. Ważne jest, żeby przyjść na czas i posprzątać po sobie. Sąsiedzi są mili, ale lubią porządek.
- På vilken våning ligger lägenheten? — På tredje.
- Finns det en hiss? — Nej, de går i trappan.
- Vad står i köket? — Ett kylskåp, en spis och ett litet bord.
- Var ligger tvättstugan? — I källaren.
- Vad måste man göra före tvätten? — Boka tvättid i förväg.
Słownictwo lekcji 6
Ćwiczenia podsumowujące
Podsumowanie
Pięć rzeczy, które musisz wynieść z tej lekcji
- Det finns = „jest, znajduje się”; det är = „jest jakieś”.
- det nigdy nie znika: Finns det en hiss?
- i dla wnętrz i krajów, på dla instytucji, wysp i komunikacji: i köket, ale på jobbet.
- Rzeczy leżą, stoją, siedzą i wiszą — ligger, står, sitter, hänger, nie tylko är.
- 2 rum och kök to polskie M3: kuchni nie liczy się do pokoi.
Kan du det här? — sprawdź się bez patrzenia
Stań w środku swojego pokoju i opisz dziesięć rzeczy, każdą jednym zdaniem z przyimkiem i właściwym czasownikiem położenia. Nie musi być pięknie — musi być głośno. Potem przećwicz słownictwo na fiszkach.